Zabytki Torunia

Pomnik Mikołaja Kopernika

Pomnik Mikołaja Kopernika stoi na Starym Rynku przed budynkiem ratusza. Pochodzi z 1853 r. Został wykonany na zlecenie niemieckiego stowarzyszenia kopernikowskiego przez berlińskiego rzeźbiarza Fryderyka Abrahama Tiecka.

Pomysłodawcą postawienia w Toruniu pomnika Mikołajowi Kopernikowi był Stanisław Staszic. W 1809 roku wmurowano nawet kamień węgielny pod monument i rozpoczęto narodową zbiórkę pieniędzy na ten cel. Ze względu jednak na przejęcie Torunia w 1815 roku przez Prusy, zapadła decyzja o wzniesieniu monumentu w Warszawie. W Toruniu natomiast inicjatywę budowy pomnika przejęła społeczność niemiecka. Specjalnie zawiązane stowarzyszenie rozpoczęło w 1840 roku zbiórkę pieniędzy, prowadzoną w Prusach i Rzeszy Niemieckiej, a także w innych częściach Europy, Rosji, a nawet w Ameryce Południowej. Ostatecznie jednak prawie 2/3 kosztów budowy pokryło miasta Toruń oraz król Fryderyk Wilhelm IV.

Uroczystość odsłonięcia pomnika odbyła się 25 października 1853 roku i była wielkim świętem dla społeczności miasta.

Odlana z brązu figura mierzy 2,6 metra wysokości. Przedstawia stojącą postać Kopernika odzianego w togę profesorską, trzymającego w lewej ręce sferę armilarną (astrolabium), a prawą wskazującego niebo. Na granitowym cokole widnieje napis łaciński: "Nicolaus Copernicus Thorunensis Terrae motor, Solis Caelique stator" ("Mikołaj Kopernik torunianin, poruszył Ziemię, wstrzymał Słońce i niebiosa").

W 2003 roku zakończyły się gruntowne prace renowacyjne pomnika Mikołaja Kopernika, przeprowadzone z okazji 150. rocznicy odsłonięcia monumentu. W ramach robót przywrócono kamienną studzienkę z brązową paszczą delfina i półkolisty rezerwuar, położone u stóp pomnika (elementy te były rozebrane w latach międzywojennych). 150-lecie pomnika obchodzono 25 października 2003 roku. W uroczystościach brał udział Marszałek Sejmu Marek Borowski. Cztery miesiące wcześniej - 24 czerwca, w czasie Święta Miasta - prezydent Torunia Michał Zaleski uruchomił odtworzony wodotrysk z paszczy delfina.